Σε 9 ευρωπαϊκές χώρες κυκλοφορεί φέτος ο ιός – Έως και 42% των ασθενών με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος χρειάζονται ΜΕΘ, ενώ ηλικία και υποκείμενα νοσήματα αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί πλέον ένα περιστασιακό καλοκαιρινό πρόβλημα. Η γεωγραφική εξάπλωσή του, η σύνδεσή του με τις κλιματικές και οικολογικές συνθήκες και –κυρίως– η βαρύτητα που μπορεί να αποκτήσει η λοίμωξη στις ευάλωτες ομάδες τον έχουν μετατρέψει σε μία από τις σημαντικότερες αναδυόμενες ιογενείς απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξηγεί ότι η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα. Σε ένα μικρότερο ποσοστό εκδηλώνεται εμπύρετη νόσος, με κεφαλαλγία και μυϊκούς πόνους.
Το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται στο λιγότερο από 1% των λοιμώξεων, που μπορεί να εξελιχθούν σε νευροδιεισδυτική νόσο, με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Πρόκειται για τη βαριά μορφή της λοίμωξης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, να αφήσει μακροχρόνιες νευρολογικές και νευροψυχολογικές επιπλοκές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποβεί μοιραία.
Σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες ο ιός το 2026
Η εικόνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο ιός διευρύνει το γεωγραφικό του αποτύπωμα. Σύμφωνα με στοιχεία του ECDC που επικαλείται η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, το 2026 ο ιός του Δυτικού Νείλου κυκλοφορεί σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων χώρες των Βαλκανίων, καθώς και η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία.
Η παρουσία του απασχολεί όλο και περισσότερο και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. «Το γενικό μήνυμα είναι ότι ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη», επισημαίνει η κ. Ψαλτοπούλου, υπογραμμίζοντας τον σύνθετο ρόλο που διαδραματίζουν το κλίμα, οι ξενιστές και ιδιαίτερα οι πληθυσμοί των κουνουπιών, αλλά και το αστικό και ευρύτερο οικολογικό περιβάλλον.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από μηνιγγοεγκεφαλίτιδα
Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα επιτρέπουν πλέον να σκιαγραφηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το προφίλ των ανθρώπων που κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν βαριά νόσο.
Μεγάλη αμερικανική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA το 2025 και ανέλυσε στοιχεία της περιόδου 2013-2024, έδειξε αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης μεταξύ ατόμων που είχαν μολυνθεί από τον ιό και παράλληλα είχαν σκλήρυνση κατά πλάκας, διαταραχές που σχετίζονται με το αλκοόλ ή λάμβαναν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Επιβαρυντικοί παράγοντες για την εμφάνιση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας θεωρούνται επίσης το ανδρικό φύλο, οι αιματολογικές κακοήθειες, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η χρόνια νεφρική νόσος και η υπέρταση.
Ιδιαίτερα καθοριστικός παράγοντας, ωστόσο, είναι η ηλικία. Όπως αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου επικαλούμενη τα φετινά δεδομένα του ΕΟΔΥ, οι θάνατοι που έχουν καταγραφεί αφορούν άτομα άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 έτη και ηλικιακό εύρος από 66 έως 91 έτη.
Όταν ο ιός «χτυπά» το κεντρικό νευρικό σύστημα
Η εικόνα της σοβαρής νόσησης αποτυπώνεται σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 47 μελετών που δημοσιεύθηκε στο Annals of Neurology το 2025.
Στους ασθενείς με νευροδιεισδυτική νόσο, πυρετός εμφανίστηκε στο 88% των περιστατικών, ναυτία ή έμετος στο 58% και κόπωση στο 50%. Από τις νευρολογικές εκδηλώσεις, περίπου οι μισοί ασθενείς παρουσίασαν κεφαλαλγία, το 39% διαταραχή της νοητικής κατάστασης και το 32% εστιακή μυϊκή αδυναμία.
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα είναι ότι το 42% χρειάστηκε νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ η συνολική θνητότητα υπολογίστηκε στο 9,2%.
Οι συννοσηρότητες αλλάζουν δραματικά και την πρόγνωση. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η χρόνια νεφρική νόσος συσχετίστηκε με περίπου εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου, η υπέρταση με περίπου τετραπλάσιο και ο σακχαρώδης διαβήτης με υπερδιπλάσιο κίνδυνο.
Η ηλικία και η ανοσοκαταστολή εκτοξεύουν τον κίνδυνο
Τα ποσοστά γίνονται ακόμη πιο βαριά στις πλέον ευάλωτες ομάδες. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο JAMA, η θνητότητα στη σοβαρή μορφή της νόσου βρίσκεται περίπου στο 10%, αλλά φτάνει περίπου στο 20% για τους ασθενείς ηλικίας 70 ετών και άνω και στο 30%-40% στους βαριά ανοσοκατεσταλμένους.
Παράλληλα, μετα-ανάλυση περίπου 4.000 ασθενών από 39 μελέτες, που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Infectious Diseases το 2026, έδειξε συνολική θνητότητα 6% μεταξύ των κλινικά αναγνωρισμένων περιστατικών. Στους ασθενείς που χρειάστηκε να εισαχθούν σε ΜΕΘ, ωστόσο, το ποσοστό προσέγγιζε το 62%.
Η τεράστια αυτή απόκλιση δείχνει πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η εξέλιξη της νόσου ανάλογα με τη μορφή και τη βαρύτητά της.
Η νόσος μπορεί να αφήσει συμπτώματα για μεγάλο διάστημα
Η περιπέτεια για ένα μέρος των ασθενών δεν τελειώνει με την έξοδο από το νοσοκομείο.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό των επιζώντων συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κόπωση καταγράφεται στο 37%-75% των περιπτώσεων, προβλήματα μνήμης στο 11%-57%, δυσκολίες συγκέντρωσης στο 17%-48% και συμπτώματα κατάθλιψης στο 17%-38%.
«Η πραγματική επιβάρυνση δεν αποτυπώνεται πλήρως μόνο από τη νοσηρότητα και τη θνητότητα της οξείας φάσης», επισημαίνει η κ. Ψαλτοπούλου.
Πρόκειται για μια σημαντική παράμετρο, καθώς σημαίνει ότι το αποτύπωμα του ιού στη δημόσια υγεία δεν μπορεί να υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των κρουσμάτων και των θανάτων.
Χωρίς ειδικό φάρμακο και ανθρώπινο εμβόλιο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην αντιμετώπιση του ιού παραμένει η απουσία ειδικής θεραπείας.
Όπως προκύπτει από πρόσφατη ανασκόπηση στο Reviews in Medical Virology το 2026, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο.
Η θεραπεία είναι κατά κύριο λόγο υποστηρικτική και επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των σοβαρών επιπλοκών, όπως η αναπνευστική ανεπάρκεια, οι επιληπτικές κρίσεις, οι διαταραχές υγρών και ηλεκτρολυτών και οι επιπλοκές της εγκεφαλίτιδας.
Τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δεν έχουν τεκμηριώσει σαφές όφελος επιβίωσης από τη χρήση κορτικοστεροειδών, ενώ η ριμπαβιρίνη δεν συνιστάται λόγω ανεπαρκούς αποτελεσματικότητας. Έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη για τη χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να υπάρχει εγκεκριμένη ειδική θεραπεία.
Το ισχυρότερο «όπλο» παραμένει η πρόληψη
Ακριβώς επειδή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο για τον άνθρωπο, το βάρος πέφτει στην πρόληψη και στον περιορισμό της έκθεσης στα μολυσμένα κουνούπια.
«Το σημαντικότερο στοιχείο για τη νόσηση από ιό του Δυτικού Νείλου είναι η πρόληψη, τόσο σε επίπεδο Πολιτείας όσο και ατομικά, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μεταφορά του ιού μέσω των μολυσμένων κουνουπιών», τονίζει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Και η πρόκληση γίνεται πλέον ευρωπαϊκή. Η εξάπλωση του ιού συνδέει σε μία σύνθετη εξίσωση το κλίμα, τα κουνούπια, τις αλλαγές στα οικοσυστήματα, το αστικό περιβάλλον και την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου, με άλλα λόγια, δεν είναι πια απλώς μια εποχική απειλή. Είναι ένα εξελισσόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας που, καθώς επεκτείνεται γεωγραφικά στην Ευρώπη, απαιτεί συστηματική επιτήρηση, πρόληψη και ιδιαίτερη προστασία των ανθρώπων που κινδυνεύουν περισσότερο.
Πηγή: https://www.naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.