VWOMAN
Όταν ένας έφηβος «δεν είναι ο εαυτός του», αυτό μπορεί να είναι ένα σιωπηλό κάλεσμα για βοήθεια. Μάθε τα σημάδια και πώς να σταθείς δίπλα του
Το να μιλήσει κανείς για την αυτοκτονία με τα ανήλικα παιδιά του μπορεί να μοιάζει τρομακτικό. Ωστόσο, η τραγωδία στην Ηλιούπολη στην Αθήνα με τις δύο 17χρονες μαθήτριες λυκείου, όπου η μία έχασε τη ζωή της έπειτα από απόπειρα αυτοκτονίας και η άλλη νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση, επαναφέρει με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία των εφήβων και τη σιωπηλή κρίση που εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια.
Τα στοιχεία προκαλούν έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2022 ένας στους έξι θανάτους νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών σχετιζόταν με αυτοκτονία, καθιστώντας την δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα δυστυχήματα.
Στην Ελλάδα, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας «ΚΛΙΜΑΚΑ» κατέγραψε το 2025 συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας. Αν και τα υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών καταγράφονται σε μεγαλύτερες ηλικίες, τα δεδομένα δείχνουν ότι η κρίση ξεκινά ήδη από την εφηβεία. Οι ηλικίες 20–24 ετών αντιστοιχούν περίπου στο 8,3% του συνόλου των αυτοκτονιών στη χώρα, ενώ οι ηλικίες 15–19 ετών φτάνουν το 2,9%, στοιχείο που αναδεικνύει την ανάγκη για έγκαιρη πρόληψη και ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη από τα σχολικά χρόνια.
Σημάδια ότι ο έφηβός σας μπορεί να δυσκολεύεται
Οι αυτοκτονικές σκέψεις συχνά δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν, υπάρχουν όμως κάποια σημάδια που μπορείτε να προσέξετε:
• ξαφνικές αλλαγές στη διάθεση, όπως έντονος εκνευρισμός ή θυμός
• εκφράσεις απελπισίας ή αναξιότητας
• φράσεις όπως «δεν θέλω να υπάρχω άλλο»
• απομόνωση από φίλους και οικογένεια
• απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε
• αλλαγές στο φαγητό, τον ύπνο ή την προσωπική υγιεινή
• αυξημένη χρήση αλκοόλ ή ουσιών
• συζητήσεις ή γραπτά σχετικά με τον θάνατο
• χάρισμα προσωπικών αντικειμένων ή σχέδια «για μετά»
Ο αυτοτραυματισμός, όπως κοψίματα, καψίματα ή χτυπήματα στον εαυτό, αποτελεί επίσης προειδοποιητικό σημάδι. Συνήθως δεν σχετίζεται με επιθυμία θανάτου, αλλά με προσπάθεια διαχείρισης του ψυχικού πόνου. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει πάντα να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, το 17,6% των νέων στη χώρα μας έχουν αυτοτραυματιστεί τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στην περίπτωση των κοριτσιών, το 20,3% των οποίων αυτοτραυματίζεται.
Πρέπει να του μιλήσω γι’ αυτό;
Ναι. Ακόμη κι αν δεν είστε βέβαιοι, είναι καλύτερο να ανοίξετε τη συζήτηση παρά να μείνετε σιωπηλοί. Μπορείτε να ξεκινήσετε λέγοντας:
«Δεν φαίνεσαι ο εαυτός σου τελευταία. Νοιάζομαι για σένα – θέλεις να μιλήσουμε;»
Δώστε χώρο να μιλήσει. Μην διακόπτετε και μην προσπαθήσετε αμέσως να «λύσετε» το πρόβλημα. Απλώς ακούστε και ευχαριστήστε το παιδί σας αν ανοιχτεί.
Πώς να ρωτήσετε για την αυτοκτονία
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο, αλλά και το πιο σημαντικό βήμα. Αν ανησυχείτε σοβαρά, ρωτήστε ευθέως:
• «Σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου;»
• «Έχεις σκεφτεί να βάλεις τέλος στη ζωή σου;»
Αποφύγετε εκφράσεις όπως «Δεν σκέφτεσαι να κάνεις καμιά χαζομάρα, έτσι;», καθώς μπορεί να ακουστούν υποτιμητικές ή επικριτικές.
Αν η απάντηση είναι θετική, προσπαθήστε να μάθετε περισσότερα:
• «Έχεις σκεφτεί πώς θα το έκανες;»
• «Έχεις σκεφτεί πότε ή με ποιον τρόπο;»
• «Έχεις κάνει κάποια προετοιμασία;»
Οι άνθρωποι που έχουν συγκεκριμένο σχέδιο θεωρούνται συνήθως σε υψηλότερο άμεσο κίνδυνο.
Τι να κάνετε στη συνέχεια
Αν πιστεύετε ότι ο έφηβος βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, ζητήστε άμεσα βοήθεια από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Δείξτε του ότι το αγαπάτε και ότι υπάρχει ελπίδα. Μείνετε μαζί του μέχρι να λάβει βοήθεια.
Αν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, απευθυνθείτε σε παιδίατρο, γενικό γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας, ώστε να δημιουργηθεί ένα πλάνο υποστήριξης και θεραπείας.
Είναι επίσης σημαντικό να δημιουργηθεί ένα «πλάνο ασφάλειας», ένας πρακτικός οδηγός με βήματα που θα ακολουθήσει το παιδί αν οι σκέψεις επιστρέψουν.
Μην ξεχνάτε και τον εαυτό σας
Η στήριξη ενός παιδιού με αυτοκτονικές σκέψεις είναι εξαιρετικά δύσκολη. Είναι φυσιολογικό να αισθάνεστε φόβο, εξάντληση ή αδυναμία.
Δεν χρειάζεται όμως να το περάσετε μόνοι σας. Μιλήστε σε έναν φίλο, γιατρό ή σύμβουλο ψυχικής υγείας. Φροντίζοντας τον εαυτό σας, μπορείτε να στηρίξετε καλύτερα και το παιδί σας.
Δεν είστε μόνοι.
Γραμμές Βοήθειας για Γονείς και εφήβους
• 11525 (Γραμμή «Μαζί για το Παιδί»): Συμβουλευτική γραμμή για γονείς, εκπαιδευτικούς και εφήβους, που προσφέρει υποστήριξη για θέματα όπως η διαπαιδαγώγηση, οι σχέσεις και δυσκολίες.
• 10306 (Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης): Παρέχει δωρεάν, ανώνυμη, 24ωρη ψυχολογική υποστήριξη για θέματα ψυχικής υγείας, απευθυνόμενη σε όλους τους πολίτες.
Πηγή: https://www.vwoman.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.