ΓΙΑΤΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ «ΚΑΛΠΑΖΕΙ»!

Θεοδώρα Ν. Τσώλη

Η μεγαλύτερη βιολογική γήρανση σε νεαρότερες ηλικίε αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρης εμφάνισης όγκων κυρίως σε έντερο και πνεύμονα

Ου γαρ έρχεται μόνον το γήρας. Αρχαίο αλλά διαχρονικό και σοφό, αφού πράγματι τα γηρατειά και η μακρόχρονη συσσώρευση κυτταρικών βλαβών που αυτά συνεπάγονται συνοδεύονται από αύξηση των πιθανοτήτων για πλήθος νόσων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου.

Στις μέρες μας όμως, ολοένα και συχνότερα, ο καρκίνος δεν… περιμένει το γήρας για να κάνει την εμφάνισή του – εξ ου και οι διαγνώσεις σε νεότερους ενηλίκους, κάτω των 55 ή ακόμη και κάτω των 50 ετών, αυξάνονται αλματωδώς, ιδίως σε ό,τι αφορά ορισμένες μορφές της νόσου.

Είναι αξιοσημείωτο ότι σήμερα 1 στις 5 διαγνώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου αφορά άτομα κάτω των 55 ετών, ενώ στοιχεία μελετών προβλέπουν αύξηση έως και κατά 30% των περιπτώσεων καρκίνου στο διάστημα από το 2019 ως το 2030 στα άτομα κάτω των 50 ετών.

Είναι επόμενο τα ανησυχητικά αυτά στοιχεία να έχουν θέσει σε συναγερμό τους επιστήμονες ανά τον κόσμο, οι οποίοι αναζητούν τα αίτια πίσω από την εκτόξευση των καρκίνων στις νεαρότερες ηλικίες. Μια πρόσφατη μελέτη ερευνητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον (WashU Medicine) στο Σεντ Λούις των ΗΠΑ έρχεται να δώσει μια εξήγηση στο γιατί ο καρκίνος δείχνει ολοένα και μεγαλύτερη προτίμηση σε μικρότερους ενηλίκους.

Σύμφωνα με τα ευρήματά της, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Medicine», οι σημερινές γενιές εμφανίζουν ταχύτερη βιολογική γήρανση σε σύγκριση με τις προηγούμενες. Κοινώς το βιολογικό γήρας βιάζεται να έλθει μαζί με τα δεινά του.

Γηραιότερο βιολογικό προφίλ

Οπως μάλιστα ανέφεραν οι ερευνητές, επικεφαλής των οποίων ήταν η μοριακή επιδημιολόγος, αναπληρώτρια καθηγήτρια Χειρουργικής και Ιατρικής στο WashU Medicine Γιν Κάο, όσο μεγαλύτερο είναι το χάσμα μεταξύ βιολογικής ηλικίας – δηλαδή της πραγματικής κατάστασης του οργανισμού και της φθοράς των κυττάρων του – και χρονολογικής ηλικίας (είναι αυτή που μετριέται με τα… κεράκια στην τούρτα του καθενός μας) τόσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος για καρκίνο.

Και αυτό που ανακάλυψαν οι ειδικοί του WashU Medicine ήταν ότι στις νεότερες γενιές εμφανίζεται μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ βιολογικής και χρονολογικής ηλικίας σε σύγκριση με εκείνο που παρουσιάζεται σε παλαιότερες γενιές.

Για να καταλήξει στα συμπεράσματά της, η ομάδα της καθηγήτριας Κάο ανέλυσε δεδομένα που αφορούσαν περισσότερους από 154.000 ενηλίκους της μεγάλης βρετανικής βιοτράπεζας UK Biobank καθώς και περισσότερα από 10.000 άτομα στις ΗΠΑ που συμμετείχαν στο ερευνητικό πρόγραμμα «All of Us» των αμερικανικών Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (πρόκειται για μια προσπάθεια να δημιουργηθεί μια βάση δεδομένων υγείας περισσότερων από 1 εκατομμύριο κατοίκων των ΗΠΑ).

Η συγκεκριμένη μελέτη ήταν μέρος του ερευνητικού έργου της ομάδας PROSPECT, της οποίας η καθηγήτρια Κάο είναι συνεπικεφαλής. Η ομάδα PROSPECT ανήκει στη διεθνή πρωτοβουλία Cancer Grand Challenges η οποία συστήθηκε από το Cancer Research UK και το Εθνικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο των ΗΠΑ – στόχος της Cancer Grand Challenges είναι να συγκεντρώσει εξέχοντες επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων και χωρών προκειμένου να βρεθούν λύσεις σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην έρευνα του καρκίνου.

Η μεθοδολογία της έρευνας

Οι ερευνητές υπολόγισαν τη βιολογική γήρανση του κάθε εθελοντή σε δύο επίπεδα: σε ό,τι αφορούσε ολόκληρο τον οργανισμό (συστημική γήρανση) αλλά και σε ό,τι αφορούσε μεμονωμένα όργανα. Χρησιμοποίησαν το γνωστό στατιστικό εργαλείο της τυπικής απόκλισης προκειμένου να περιγράψουν κατά πόσο η κάθε ομάδα εθελοντών διέφερε από τον μέσο όρο (η τυπική απόκλιση μετρά το μέγεθος της διακύμανσης ή της διασποράς ενός συνόλου τιμών γύρω από τον μέσο όρο).

Με βάση την ανάλυση, οι συμμετέχοντες από το Ηνωμένο Βασίλειο που είχαν γεννηθεί μεταξύ του 1965 και του 1974 εμφάνιζαν συστημική γήρανση με τυπική απόκλιση 23% μεγαλύτερη σε σύγκριση με όσους είχαν γεννηθεί μεταξύ του 1950 και του 1954. Με απλά λόγια, τα νεότερα άτομα παρουσίαζαν γηραιότερο βιολογικό προφίλ σε σύγκριση με τα πιο ηλικιωμένα άτομα, όταν εκείνα βρίσκονταν στην ίδια χρονολογική ηλικία.

Παρόμοιο μοτίβο κατεγράφη και στους εθελοντές από τις ΗΠΑ. Οσοι είχαν γεννηθεί μεταξύ του 1990 και του 1999 παρουσίαζαν συστημική γήρανση με τυπική απόκλιση 92% μεγαλύτερη σε σύγκριση με όσους είχαν γεννηθεί μεταξύ του 1965 και του 1969. Κοινώς ήταν πολύ πιο γηρασμένοι βιολογικά σε σχέση με τους μεγαλύτερους ηλικιακά, όταν εκείνοι βρίσκονταν στην ίδια ηλικία.

Αύξηση του κινδύνου καρκίνου

Το κυριότερο όμως ήταν ότι αυτή η αυξημένη συστημική γήρανση στους νεότερους ενηλίκους φάνηκε να συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου – συγκεκριμένα τα πιο γηρασμένα βιολογικώς άτομα εμφάνιζαν αύξηση κατά 15% του κινδύνου πρόωρης εμφάνισης όγκων των συμπαγών οργάνων, και ιδίως όγκων στους πνεύμονες, στο γαστρεντερικό και στο ουροποιητικό σύστημα, σε σύγκριση με όσους παρουσίαζαν τα λιγότερα σημάδια βιολογικής γήρανσης. Μάλιστα η αύξηση του κινδύνου παρέμενε ισχυρή ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη γενετικοί παράγοντες που συνδέονται με τον καρκίνο αλλά και με την επιτάχυνση της γήρανσης.

Οταν οι ερευνητές έκαναν «ζουμ» στη γήρανση μεμονωμένων οργάνων, εξήχθησαν άκρως ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Η αυξημένη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος φάνηκε να συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρης ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα, ενώ η προχωρημένη γήρανση του λιπώδους ιστού σχετιζόταν με αύξηση του κινδύνου πρόωρης εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Οπως σημείωσε η καθηγήτρια Κάο στο ΒΗΜΑ-Science, η νέα μέτρηση της επιταχυνόμενης βιολογικής γήρανσης μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό ατόμων που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο πρόωρης εμφάνισης καρκίνου ώστε να αναπτυχθούν στρατηγικές πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσής τους.

«Απώτερος στόχος μας είναι να αποκωδικοποιήσουμε πώς τα σύγχρονα περιβάλλοντα αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου μετατρέποντας τελικώς την πρόληψη από γενικές συστάσεις σε εξατομικευμένες παρεμβάσεις. Η νέα μελέτη μάς φέρνει πιο κοντά στο να εντοπίζουμε νωρίτερα τον κίνδυνο και να αναπτύσσουμε στρατηγικές πρόληψης “κομμένες και ραμμένες” με βάση τη βιολογία του κάθε ατόμου».

Η καθηγήτρια εξήγησε πως «ο έγκαιρος εντοπισμός των νεότερων σε ηλικία ατόμων που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου όταν είναι ακόμη υγιή θα βοηθήσει ώστε να επικεντρωθούμε στην πρόληψη και σε στρατηγικές που θα αφορούν εκείνους που θα ωφεληθούν περισσότερο από την πρώιμη παρέμβαση».

Το επόμενο βήμα

Το επόμενο βήμα, διά στόματος της δρος Κάο, στον δρόμο της κατανόησης της ολοένα και μεγαλύτερης προτίμησης του καρκίνου για… φρέσκο αίμα είναι η αποκωδικοποίηση σχετικά με το πώς περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες καθώς και παράγοντες του τρόπου ζωής αφήνουν επίμονα ίχνη στη βιολογία του ανθρώπινου οργανισμού, οδηγώντας σε επιτάχυνση της γήρανσής του.

Με την ελπίδα ότι στο μέλλον η επιστήμη δεν θα επιτρέπει στον καρκίνο να γεννηθεί, «γεννώντας» παράλληλα την ελπίδα για μια υγιή μακρά ζωή σε πολλούς ενηλίκους που έχουν δεκαετίες ζωής και δημιουργίας μπροστά τους – δεκαετίες που δεν πρέπει να χάνονται πρόωρα.

Πηγή: https://www.tovima.gr