Δημιουργία Εικόνας και Δικαιώματα χρήσης: The Cradle
Της Ευγενίας Ζαφείρη,
Η 1η Μαρτίου 2026 ξημέρωσε με τη Μέση Ανατολή να βρίσκεται επισήμως σε κατάσταση ολοκληρωτικού πολέμου. Μετά από μήνες ακραίας έντασης, η κοινή, σαρωτική, στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εντός της ιρανικής επικράτειας, η οποία ξεκίνησε τα ξημερώματα της 28ης Φεβρουαρίου, άνοιξε ένα νέο, σκοτεινό κεφάλαιο στην παγκόσμια γεωπολιτική σκηνή. Τα γεγονότα των τελευταίων ωρών δεν αποτελούν απλώς μια κλιμάκωση αλλά μια προσπάθεια ριζικής αναδιαμόρφωσης του χάρτη της περιοχής της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος αυτής της κρίσης, πρέπει να δούμε το σκηνικό που είχε ήδη στηθεί. Το Ιράν βρισκόταν ήδη σε κατάσταση εσωτερικής κατάρρευσης, μετά τις αιματηρές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στα τέλη του 2025 και αρχές του 2026, οι οποίες πνίγηκαν στο αίμα, με τον αριθμό των νεκρών να ανέρχεται στο σοκαριστικό νούμερο των 30.000 χιλιάδων ανθρώπων.
Μέσα σε αυτό το χάος, οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, με τη μεσολάβηση του Ομάν, μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για το πυρηνικό πρόγραμμα, αποδείχθηκαν τελικά πως ήταν ένας απόλυτος αντιπερισπασμός. Όπως αποκαλύπτεται πλέον, την ώρα που οι διπλωμάτες κάθονταν στο τραπέζι, το σχέδιο επίθεσης είχε ήδη «κλειδώσει» εβδομάδες πριν. Οι συζητήσεις λειτούργησαν ως διπλωματικό «προπέτασμα καπνού», δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο στις ΗΠΑ να αναπτύξουν δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στον Περσικό Κόλπο, σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Η στρατιωτική επιχείρηση
Η στρατιωτική επιχείρηση, η οποία έλαβε την μυστική ονομασία “Operation Epic Fury” από το Αμερικανικό Πεντάγωνο και “Lion’s Roar” από το Ισραήλ, ξεκίνησε αιφνιδιαστικά τα ξημερώματα του Σαββάτου 28 Φεβρουαρίου. Πάνω από 200 ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη, σε πλήρη και απόλυτο συντονισμό με τις αμερικανικές αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις, εξαπέλυσαν μια πρωτοφανή σε κλίμακα επίθεση. Μέσα σε ελάχιστες ώρες, τα συμμαχικά πυρά έπληξαν περισσότερους από 500 στρατηγικούς στόχους. Το πρώτο και πιο καθοριστικό κύμα βομβαρδισμών επικεντρώθηκε στην εξουδετέρωση της ιρανικής αεράμυνας σε 17 επαρχίες, ανοίγοντας τον δρόμο για τον βομβαρδισμό σημαντικών περιοχών όπως το Καράτζ και την Κομ, καθώς και κρίσιμων στρατιωτικών βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Δορυφορική εικόνα δείχνει μαύρο καπνό να υψώνεται πάνω από το συγκρότημα κτιρίων του Leadership House, του γραφείου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Πηγή Εικόνας και Δικαιώματα χρήσης: Airbus
Το μεγαλύτερο σοκ, ωστόσο, ήρθε με το κρίσιμο χτύπημα «αποκεφαλισμού» στην καρδιά της Τεχεράνης. Οι συμμαχικές βόμβες ισοπέδωσαν το αυστηρά φρουρούμενο συγκρότημα του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Παρά την αρχική σύγχυση και το μπλακάουτ στις επικοινωνίες κατά τη διάρκεια της ημέρας, αργότερα του Σαββάτου, η ιρανική κρατική τηλεόραση διέκοψε το πρόγραμμά της. Σε μια ιστορική μετάδοση, επιβεβαίωσε επίσημα τον θάνατο του 86χρονου ηγέτη, κηρύσσοντας τη χώρα σε 40ήμερο εθνικό πένθος και πυροδοτώντας ένα πρωτοφανές κενό εξουσίας.
Ήδη από νωρίς την ίδια ημέρα, το Ιράν έδωσε την απάντησή του, αποδεικνύοντας ότι η σύγκρουση είχε ήδη ξεφύγει οριστικά από τα στενά σύνορα Ιράν-Ισραήλ και ΗΠΑ. Μέσα σε εκείνες τις πρώτες, χαοτικές ώρες, οι ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μαζικά κύματα εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Η στόχευση δεν περιορίστηκε σε ισραηλινές πόλεις, όπως το Τελ Αβίβ και τη Χάιφα. Ήδη από το βράδυ του Σαββάτου, πύραυλοι και drones άρχισαν να χτυπούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις διεσπαρμένες σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Μέσα στο πρώτο 24ωρο της σύγκρουσης, επλήγησαν άμεσα συνολικά οκτώ χώρες. Αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Κατάρ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, την Ιορδανία και το Ιράκ βρέθηκαν στο στόχαστρο, ενεργοποιώντας τα συστήματα αεράμυνας και βάζοντας κυριολεκτικά «φωτιά» στον χάρτη.
Δημιουργία Εικόνας και Δικαιώματα χρήσης: Al Jazeera
Μετρώντας πλέον τις πληγές αυτής της πρώτης, εφιαλτικής μέρας, οι αναφορές κάνουν λόγο για πάνω από 200 νεκρούς στο Ιράν, αλλά έχουμε και τις πρώτες επιβεβαιωμένες απώλειες Αμερικανών στρατιωτών, 3 μέχρι στιγμής, στις βάσεις του Κόλπου. Είναι σαφές ότι η κρίση έχει συμπαρασύρει ολόκληρη την περιοχή. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται μπροστά σε μια πολυδιάστατη, περιφερειακή σύρραξη χωρίς εμφανή διέξοδο.
Πιθανά σενάρια
Με τη σκόνη από τα πρώτα χτυπήματα να μην έχει ακόμα καθίσει και τις σειρήνες της αεράμυνας να ηχούν σε όλη τη Μέση Ανατολή, το κρίσιμο ερώτημα είναι το «τι μέλλει γενέσθαι». Αναλύοντας τα γεωπολιτικά και στρατιωτικά δεδομένα, τέσσερα είναι τα επικρατέστερα σενάρια.
1) Το πιο πιθανό άμεσο σενάριο είναι ένας παρατεταμένος «πόλεμος φθοράς» από αέρος. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν επιδιώκουν μια γρήγορη λήξη, αλλά τη σταδιακή και μεθοδική αποδόμηση της ιρανικής ισχύος. Οι βομβαρδισμοί αναμένεται να συνεχιστούν κατά κύματα για εβδομάδες. Στόχος είναι να «στραγγαλιστεί» το Ιράν στρατιωτικά, καταστρέφοντας ό,τι έχει απομείνει από τις υποδομές παραγωγής πυραύλων και το πυρηνικό του πρόγραμμα, εμποδίζοντάς το να συντονίσει οποιαδήποτε ουσιαστική άμυνα.
2) Όσο ο πόλεμος φθοράς συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται εκθετικά ο κίνδυνος μιας ευρύτερης σύγκρουσης. Το Ιράν, έχοντας χάσει τον ηγέτη του και υστερώντας σε συμβατική ισχύ, παίζει το τελευταίο του χαρτί: τον «Άξονα της Αντίστασης». Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και οι πολιτοφυλακές σε Ιράκ και Συρία λαμβάνουν εντολή για γενική επίθεση. Το πιο εφιαλτικό ενδεχόμενο αυτού του σεναρίου είναι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μια κίνηση που θα μπλόκαρε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, βυθίζοντας την παγκόσμια οικονομία στο χάος και αναγκάζοντας τα αραβικά κράτη του Κόλπου να μπουν ανοιχτά στον πόλεμο.
Φωτογράφος Εικόνας και Δικαιώματα χρήσης: Fatemeh Bahrami/Anadolu Agency
3) Παρότι συζητείται, το σενάριο μιας χερσαίας εισβολής θεωρείται η έσχατη και πιο ριψοκίνδυνη επιλογή. Το Ιράν είναι μια αχανής χώρα με δυσπρόσιτη, ορεινή γεωγραφία που λειτουργεί ως φυσικό φρούριο. Μια αμερικανική χερσαία εισβολή θα απαιτούσε εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες και θα εγκυμονούσε τον κίνδυνο για βαρύτατες απώλειες. Οι ΗΠΑ δύσκολα θα άνοιγαν ένα νέο, τεράστιο «Αφγανιστάν», εκτός κι αν η κατάσταση τεθεί εκτός κάθε ελέγχου.
4) Τέλος, πίσω από τις βόμβες, κρύβεται ο πραγματικός στόχος αυτής της επιχείρησης. Με τον θάνατο του Χαμενεΐ, το καθεστώς έχει δεχθεί ένα καίριο, και ίσως μοιραίο, πλήγμα. Όπως διεμήνυσε και ο Αμερικανός Πρόεδρος, η στρατιωτική δράση αποσκοπεί στο να δώσει στον ιρανικό λαό «την ευκαιρία του να πάρει πίσω τη χώρα του». Η Δύση εργαλειοποιεί την ήδη υπάρχουσα εσωτερική οργή και τη συσσωρευμένη αστάθεια, ελπίζοντας ότι η συνδυασμένη στρατιωτική παράλυση και το κενό εξουσίας θα οδηγήσουν στην εκ των έσω κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Συμπερασματικά, η Μέση Ανατολή έχει εισέλθει πλέον σε εντελώς αχαρτογράφητα νερά. Η εποχή του διπλωματικού παρασκηνίου και των συγκρούσεων αποκλειστικά μέσω αντιπροσώπων ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η Επιχείρηση “Epic Fury” και η ακαριαία, μαζική ιρανική αντεπίθεση έσπασαν κάθε κόκκινη γραμμή, εγκαινιάζοντας μια φάση μετωπικής σύρραξης.
Το διακύβευμα αυτή τη στιγμή ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα του Ιράν και του Ισραήλ. Είτε η πρωτοφανής αυτή στρατιωτική πίεση οδηγήσει στην εσωτερική κατάρρευση και ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας είτε πυροδοτήσει έναν παρατεταμένο περιφερειακό εφιάλτη με ανυπολόγιστες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και την αγορά πετρελαίου, ένα είναι βέβαιο: ο γεωπολιτικός χάρτης της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής σχεδιάζεται ξανά από την αρχή αυτήν τη στιγμή.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
US, Israel Attack Iran Live: Khamenei killed, Tehran Launches Attacks, Al Jazeera, διαθέσιμο εδώ
US-Israel Attacks on Iran: Death Toll and Injuries Live Tracker, Al Jazeera, διαθέσιμο εδώ
US-Israel Attacks on Iran: List of Key Events Day 2, Al Jazeera, διαθέσιμο εδώ
Live Updates: U.S. and Israel Attack Iran, PBS News, διαθέσιμο εδώ
What Trump’s ‘Epic Fury’ Means for Iran and the Middle East, Atlantic Council, διαθέσιμο εδώ
Operation Epic Fury and the Remnants of Iran’s Nuclear Program, Center for Strategic and International Studies (CSIS), διαθέσιμο εδώ
Πηγή: https://www.offlinepost.gr/2026/03/02/h-nyxta-pou-allaxe-tin-mesi-anatoli-to-xroniko-tis-epithesis-sto-iran-kai-h-epomeni-hmera/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.