Ο ΟΚΤΩΒΡΗΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ!

Ξημέρωμα 26ης προς 27η Οκτωβρίου 1912 παραδόθηκε η πόλη στους Έλληνες μετά από πεντακόσια σχεδόν χρόνια τουρκικής διοίκησης.

Η Παράδοση της Θεσσαλονίκης Πηγή Commons Wikimedia

 ΔΡ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΛΑΤΗΣ

του Βασίλη Πλατή, φιλόλογου-δρος Ιστορίας ΑΠΘ

Ο μήνας Οκτώβρης συνδέθηκε στη συλλογική μνήμη με τη «συμπρωτεύουσα», την «πρωτεύουσα των προσφύγων», τη «συμβασιλεύουσα», τη Θεσσαλονίκη μας. Στις 26 Οκτώβρη γιορτάζει ο πολιούχος της, ο Άγιος Δημήτριος. Ξημέρωμα 26ης προς 27η Οκτωβρίου 1912 παραδόθηκε η πόλη στους Έλληνες μετά από πεντακόσια σχεδόν χρόνια τουρκικής διοίκησης.

Στο χωριό Τόψιν (σημ. Γέφυρα), λίγα χιλιόμετρα δυτικά από την Πύλη του Βαρδαρίου, σε δεξιά παράκαμψη του δρόμου προς την Έδεσσα, ο τούρκος διοικητής και αρχιστράτηγος των οθωμανικών δυνάμεων στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, Χασάν Ταξίν πασάς, συνυπέγραψε με τον διάδοχο του ελληνικού θρόνου, πρίγκιπα Κωνσταντίνο, σε δίγλωσσο κείμενο (στα ελληνικά και γαλλικά) την επιστροφή της περίβλεπτης πόλης στους νόμιμους κατόχους της Ιστορίας της, τους Έλληνες.

Ο τούρκος διοικητής, βαθύς γνώστης της Ιστορίας αλλά και πραγματιστής, επέλεξε τη συνθηκολόγηση με τους Έλληνες επιτελείς από μια «καταδικασμένη» για τον αποδεκατισμένο τουρκικό στρατό μάχη στα πρόθυρα της πόλης, η οποία θα σήμαινε αφανισμό των κατοίκων της, σφαγές, αναρρίπιση παθών, καταστροφές σε υποδομές αλλά και ατίμωση για τον ίδιο, έναν ικανότατο ηγήτορα. Ο Χασάν Ταξίν πασάς επέλεξε την ομαλή ιστορική μετάβαση από την υπονόμευση του μέλλοντος της πόλης, την οποία σύντομα θα ανέμεναν και άλλα δεινά.

Επίσης, ο Χασάν Ταξίν πασάς προτίμησε να παραδώσει τη Θεσσαλονίκη στους Έλληνες κι όχι στους Βουλγάρους, που την εποφθαλμιούσαν έχοντας συγκεντρώσει τις δυνάμεις τους βόρεια, στην περιοχή του Δερβενίου, από όπου πίεζαν τον τούρκο αξιωματικό για νέα συμφωνία και αθέτηση της προηγούμενης με τους Έλληνες. Οι Έλληνες όμως είχαν προλάβει και βρέθηκαν απέναντι σε έναν απρόσμενο σύμμαχο, παρότι εκείνος είχε πολεμήσει εναντίον τους και στη θεσσαλική πεδιάδα στη διάρκεια του Ατυχούς Πολέμου του 1897.

Λίγα χρόνια μετά την παράδοση της πόλης στους Έλληνες από τους Τούρκους, στις 30 Οκτωβρίου 1944, η Θεσσαλονίκη έβγαινε ξανά από τα δεσμά μιας άλλης κατοχής, σχετικά βραχύβιας σε σύγκριση με την οθωμανική. Οι τοπικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ έμπαιναν τη μέρα αυτή θριαμβευτικά στην πόλη έχοντας εκκαθαρίσει την περιοχή από τους Γερμανούς αλλά και τους Έλληνες συνεργάτες τους και εγκαινιάζοντας με αυτό τον τρόπο την περίοδο του ελεύθερου ‒όχι όμως και αναίμακτου‒ βίου της.

Οι Γερμανοί εγκατέλειψαν την πόλη προξενώντας ζημιές στις υποδομές της υπό καθεστώς φόβου, λόγω των επιτυχιών του Κόκκινου Στρατού στη νότια Βαλκανική, οι οποίες προοιωνίζονταν την ολοκληρωτική ήττα και κατάρρευση του Τρίτου Ράιχ, που συνέβη λίγο αργότερα.

Τα δύο παραπάνω ιστορικά ορόσημα της Θεσσαλονίκης δεν μπορούν να αποκοπούν από τη μακραίωνη διαδρομή της πόλης στο χρόνο, στη διάρκεια της οποίας γνώρισε φάσεις μεγάλης ακμής αλλά και περιόδους σκλαβιάς, κοινωνικών αναταραχών, φτώχειας και εσωστρέφειας.

Σήμερα, η Θεσσαλονίκη, έχοντας αναδειχτεί σε μητροπολιτικό κέντρο στην ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής, που την περιέχει, ακολουθεί τα χνάρια της Ιστορίας της, διδάσκεται από αυτήν, νεωτερίζει, έχοντας διώξει πια μακριά τα «φαντάσματα» του παρελθόντος της.

Στην κατεύθυνση αυτή, σταθεροί πυλώνες ανάπτυξης αποτελούν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και η Διεθνής Έκθεση, που γιορτάζουν φέτος τα εκατόχρονα από την ίδρυσή τους.

Πηγή: https://www.huffingtonpost.gr